Адамзат баласының мәдени құндылықтарын сақтауға ат салысып, оларды қорғауды көздейтін бірегей ұйым – ЮНЕСКО ұйымы. 1945 жылдың 16 қарашасынан бастап әлемдегі әсем де тарихи бай жәдігерлер мен табиғи мекендерді қорғауына алған ЮНЕСКО тізімі жыл сайын артып келеді. Әртүрлі жаһандық киелі орындар, музей-қорықтар аталған ұйымға қосылған соң халықаралық қорғауға алынып, бақылауда болады.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы тарихи нысандарымыздың ЮНЕСКО тізіміне енуіне назар аударып, өз бақылауында ұстап отыр. Ұлттық құрылтайдың V отырысында Президентіміз ЮНЕСКО-ның бүкіләлемдік мұраларының сапында болуға лайық бірнеше жәдігерімізді атаған еді. Президентіміз өз сөзінде:
–Елімізде танымдық әрі тағылымдық мәні зор тарихи орындар мен құнды жәдігерлер аз емес. Ғалымдарымыз Қызылорда жеріндегі Сауысқандық пен Түркістан облысындағы Арпа өзеннен жалпы саны 17 мың петроглиф тапқан. Осындай құнды жәдігерлеріміз бен ұлттық дәстүрлеріміз ЮНЕСКО-ның бүкіләлемдік мұралар тізімінде болуға әбден лайық деп санаймын, – деген болатын.
Қазіргі кезде ЮНЕСКО-ның мәдени мұралар тізімінде Қазақстанның 11 тарихи нысаны бар. Олардың қатарында – Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, Тамғалы петроглифтер кешені, Сарыарқа – Солтүстік Қазақстан даласы мен көлдері, Қойлық қалашығы, Қарамерген қалашығы, Талғар қалашығы сынды бірегей орындар кездеседі.
ЮНЕСКО-ға ең көп мәдени және табиғи нысандары енген ел – Италия мен Қытай, Италияның 55 нысаны, Қытайдың да 55 нысаны енген. Одан кейін Испания (48), Германия (46), Франция (45) секілді мемлекеттер бар.
Елімізде көптеген мәдени нысандар, қорықтар барын ескерсек, болашақта ЮНЕСКО құрамына енетін ескерткіштер саны бұдан да артатыны сөзсіз.